شيخ ابو طالب مكَّى در قوت القلوب سماع را به حسب موارد و اغراض مستمعان به حرام و حلال و مشتبه تقسيم كرده است به اين عبارت : في السّماع حرام و حلال و شبهة فمن سمعه بنفس بمشاهدة هوى و شهوة فهو حرام و من سمعه بمعقوله على صفة مباح من جاريته و زوجته كان شبهة لدخول اللهو فيه و فعل هذا بعض السّلف من التابعين و من سمعه بقلب بمشاهدة معان تدلَّه على الدليل و تشهده طرقات الجليل فهذا مباح و لا يصحّ إلَّا لأهله ممّن كان له نصيب منه . در كشف المحجوب ( ص 508 - 546 ) در سماع و اقسام و آداب آن گفتگو مىكند و يك جا مىنويسد : هر كه گويد كه مرا به الحان و اصوات و مزامير خوش نيست يا دروغ مىگويد يا نفاق مىكند و يا حس ندارد و از جملهء مردمان و ستوران برون باشد منع گروهى از آن بدان است كه رعايت امر خداوند كنند و فقها متّفقاند كه چون ادوات ملاهى نباشد و اندر دل فسقى پديدار نيايد شنيدن آن مباح است و بدين آثار و اخبار بسيار آرند ( ص 533 ) . در شرح كتاب التعرّف لمذهب التصوّف ( اواخر ج 4 ، ص 195 به بعد ) فصلى در سماع دارد و يك جا مىنويسد : « سماع چون لهو و طرب باشد آن خود حرام و معصيت است و هر كه حرام و معصيت استعمال كند و حرام دارد فاسق است و هر كه حلال دارد كافر است » . و در جاى ديگر باز اين معنى را تكرار مىكند : هر كس تلهّى سماع كند حرام است سماعش همچو مزامير است . اگر حرام دارد و استعمال كند فاسق است و اگر حلال دارد